Հայերեն
English
Azəricə
Deutsch
Русский
Français


ՄԵՆՔ ՍՈՑՑԱՆՑԵՐՈՒՄ

facebook twitter youtube



ԳՈՐԾԸՆԿԵՐՆԵՐ

The Armenian Genocide Museum

Open Armenia


OLD VERSION xocali.net



Ադրբեջանական կողմի վկայությունները

Ходжалы. Хроника геноцида

Ադրբեջանի պետքարտուղար Լ. Հաջիյևա
(1992թ. ադրբեջանցի զինվորականների հետ հանդիպման ժամանակ ելույթից մի հատված) )

«Մոտ հարյուր օր մենք ռմբակոծում էինք Ստեփանակերտը, սակայն հայերը չլքեցին իրենց մայրենի հողը»: Խոջալուն բառացիորեն լեփ-լեցուն էր ռազմական տեխնիկայով, զենքով և զինամթերքով: Սակայն բացի ռմբակոծելուց բնակավայրը ուներ նաև այլ, շատ կարևոր մի առաքելություն՝ այն է, Ղարաբաղում միակ օդանավակայանի շրջափակում և կործանում: Դեռևս 1991թ. աշնանը թռիչք-վայրէջքի ուղու շարքից դուրս գալը նշանակում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղը արտաքին աշխարհի հետ կապող միակ ճանապարհը փակված էր:


Ռաֆիկ բեյ
Ադրբեջանի Ազգային անվտանգության նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնյա

Լրագրող Է. Աբբասկուլիյեվային տված հարցազրույցում, դեպքերից բառացիորեն մի քանի ամիս անց, նա ասում է, որ Պաշտպանության նախարարությանը ԱԱՆ-ի ներկայացված զեկույցում նշվում էր. «Սարգսյանի (Սերժ) պնդմամբ, մոտակա ժամանակներում նախատեսվում է գրավել Խոջալուն»: Բացի դրանից Ռաֆիկը մի այլ զեկույցի մասին է հիշատակում, որտեղ նշվում է մոտակա հայաբնակ գյուղերի մոտ հայ գրոհայինների կենտրոնացման վայրերի, կոնկրետ թվի և նրանց մոտ գտնվող զենքի քանակի մասին: )

Էլման Մամեդով
Խոջալուի քաղաքապետ

Փետրվարի 25-ին, մոտավորապես 20:30 հաղորդագրություն ստացվեց, որ թշնամական տանկերը և զրահամեքենաները դիրքավորվում են քաղաքի մոտ: Այդ մասին հաղորդեցին ռացիայով (ի դեպ, դեռևս փետրվարի 24-ին ես կապնվել էի Աղդամի հետ և հաղորդել, որ մեր կողմից գերեվարված հայ գրոհայինը տեղեկացրել է մեզ սպասվող հարձակման մասին… ոչ մի արձագանք): Ես խնդրեցի ուղղաթիռներ ուղարկել, որպեսզի կարողանանք տարհանել ծերերին, կանանց և երեխաներին: Օգնությունը այդպես էլ չհասավ…
Քաղաքի գրոհը սկսվեց հրետանային կրակոցներով, որը շարունակվեց մոտ երկու ժամ: Հայ գրոհայինները գնդակոծում էին քաղաքը տանկերից, զրահամեքենաներից և «Ալազան» արկերով: Մենք երեք կողմից շրջափակվան մեջ էինք, բաց էր միայն Ասկերանի ճանապարհը: Երբ հայ զիվորները անցան հարձակման, Խոջալուն հիմնովին ավերվել, իսկ բնակիչների մեծ մասը զոհվել էր: Մենք պաշտպանվում էինք խրամատներում մինչև գիշերվա երկուսը: Չդիմանալով ճնշմանը՝ քաղաքի պաշտպանները սկսեցին նահանջել: Անցնելով սառցակալած ջրով գետը՝ մենք շարժվեցինք Քեթիի լեռների ուղղությամբ:
(Խոջալու, ցեղասպանության ժամանակագրություն, Բաքու 1993, էջ 16, Ազերնեշր հր., կազմեց Էլմիրա Ախունդովան, խմբագիրներ՝ Սաբիր Ռուսթամխանլի, Չինգիզ Ալիօղգոլու, Ֆուադ Ֆարաջև): «Մենք գիտեինք, որ այդ միջանցքը բացվել էր խաղաղ բնակիչների տարհանման համար…»: (Խոջալու, ցեղասպանության ժամանակագրություն...)


Ֆահմին Հաջիև
Ադրբեջանի ներքին զորքերի հրամանատար

Խոջալուի ողբերգության մեղավորներն են Հեյդար Ալիևը և նրա թիմը: Այդ ժամանակ Ալիևը Նախիջևանի Միլլի Մեջլիսի խոսնակի պաշտոնն էր զբաղեցնում, և հատուկ մարդկանց էր ուղարկում Նախիջևանից Աղդամ ու Խոջալու, որոնք քարոզում էին չդիմադրելու գաղափարը: Նրանք ներշնչում էին մարդկանց, որ մինչև Հեյդար Ալիևը չհասնի իշխանության, ղարաբաղյան խնդիրը լուծում չի ստանա:
(«Մոնիտոր» Շաբաթական անալիտիկ ռևյու, համար 86, 2005, փետրվարի 19)


Սալման Աբբասով
Խոջալուի 56 ամյա բնակիչ

- Ողբերգությունից մի քանի օր առաջ հայերը անընդմեջ ռացիայով տեղեկացնում էին մեզ, որ գրավելու են քաղաքը և պահանջում էին, որպեսզի մենք լքենք այն, - ետքերի ցավը հաղթահարելով ասում է Սալման քիշին:
- Ուղղաթիռները երկար ժամանակ չէին գալիս Խոջալու, և անհայտ էր, արդյո՞ք մեկին հետաքրքրում է մեր ճակատագիրը, թե ոչ: Մենք ոչ մի օգնություն չէինք ստանում: Ավելին, երբ հնարավորություն կար տարհանելու կանանց, երեխաներին և ծերերին, մեզ հետ էին համոզում: Խոստանում էին, որ մոտ ժամանակներս Ասկերանը գրավելու և Խոջալուի շրջափակումը ճեղքելու օպերացիա է ձեռնարկվելու: Ոչ մի նման բան… Ինչու՞ էր պետք մեզ խաբել, հանուն ինչի՞ զոհվեցին մեր երեխաները, և ո՞վ է պատասխան տալու դրա համար…
(Խոջալու, ցեղասպանության ժամանակագրություն, Բաքու 1993, էջ 31, Ազերնեշր հր., կազմեց Էլմիրա Ախունդովան, խմբագիրներ՝ Սաբիր Ռուսթամխանլի, Չինգիզ Ալիօղլու, Ֆուադ Ֆարաջև):

 

«Ազադլիգ» թերթի լրագրող Աղասի
Խոջալուում կատարվածի վկա

«Փետրվարի 26-ի գիշերը Խոջալուն ենթարկվեց հարձակման Խանքենդիի և Ասկերանի կողմից: Հարձակմանը բացի հայերից մասնակցում էր նաև ԱՊՀ բանակի 366 գումարտակը: Զոհվածների ու վիրավորների թիվն անսահման էր:
Բնակչության մի փոքր մասը, անցնելով Գար-Գար գետը, անտառներով հասավ Աղդամ: Խոջալուի հարձակման մասին համապատասխան կազմակերպությունները տեղեկացվել էին հարձակումից դեռ մեկ շաբաթ առաջ: Երեք օր առաջ հանրապետության ղեկավարությունը խանգարեց Խոջալուի շրջափակման ճեղքմանն ուղղված օպերացիայի իրագործմանը, որը կազմակերպվել էր ինքնապաշտպանության ուժերի և ազգային բանակի գումարտակի կողմից»:
(Խոջալու, ցեղասպանության ժամանակագրություն, Բաքու 1993, էջ 12, Ազերնեշր հր., կազմեց Էլմիրա Ախունդովան, խմբագիրներ՝ Սաբիր Ռուսթամխանլի, Չինգիզ Ալիօղլու, Ֆուադ Ֆարաջև):


«Ազադլիգ» թերթի լրագրող Խալիգ Բահադուր

Փետրվարի 26-ին հեռախոսով հայտնեց Շուշիին. «Խոջալուն կրակների մեջ է: Քաղաքը գրավված է ամբողջապես: Ռացիայի միջոցով լսվել էին զինվորականների խոսքերը. «Կանանց և երեխաներին չսպանեք: Քշեք նրանց դեպի կենտրոն»:
(Խոջալու, ցեղասպանության ժամանակագրություն, Բաքու 1993, էջ 12, Ազերնեշր հր., կազմեց Էլմիրա Ախունդովան, խմբագիրներ՝ Սաբիր Ռուսթամխանլի, Չինգիզ Ալիօղլու, Ֆուադ Ֆարաջև):


Ռուսթամ Հաջիև
Աղդամի ազգային ճակատի կառավարման անդամ

«Մենք կարող էինք օգնել խոջալեցիներին. կային հնարավորություններ: Սակայն երկրի ղեկավարները ուզում էին ցույց տալ ժողովրդին, որ նրանք անզօր են: Այսպիսով նրանք նպատակ ունեին օգնության կանչել ԱՊՀ բանակը, որի միջոցով կճնշեին նաև ընդդիմությանը»: («Իզվեստիա», 1992, ապրիլ)


Յագուբ Մամեդով
Ադրբեջանի գերագույն խորհրդի նախագահ

Ադրբեջանական հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում Յագուբ Մամեդովը անկեղծորեն ասաց, որ նրան հայտնի են Խոջալուի ողբերգության մեղավորները: Խոսքը հայկական կողմի մասին չէր: («Օգոնյոկ», համար 14-15, 1992)

«Ինչպե՞ս կարող էր պատահել, որ Խոջալուն չորս ամին գտնվում էր շրջափակման մեջ, իսկ ադրբեջանական ժողովուրդը նրան օգնության ձեռք չմեկնեց: Ինչու՞ ժամանակին չտարհանվեցին կանայք և երեխաները: Ո՞վ կանխամտածված այդ վայրենիների ձեռքը հանձեց մեր մայրերին, քույրերին և երեխաներին: Խոջալուի զոհերի արյունը չի մնա առանց վրեժի…»:


Թամերլան Գարաև
Ադրբեջանի զինված ուժերի ղեկավար

«Ողբերգության մեղավորները Ադրբեջանի իշխանություններն են, իսկ ավելի կոնկրետ՝ բարձրաստիճան դեմքերից մեկը»: («Մուխալիֆաթ» թերթ, 28.04.1992)

«…ես դիմեցի նախագահին, ՆԳՆ ղեկավարությանը համապատասխան միջոցներ ձեռնարկելու խնդրանքով: Ամեն 2-3 ժամը մեկ ինձ վստահեցնում էին, որ ուղղաթիռները Բաքվից արդեն շարժվել են և ուր որ է կհասնեն Աղդամ»: («Զերկալո» թերթ, 04.04.1992)


Նեյմաթ Պանահլի

 92թ. ապրիլին «Օգոնյոկ» թերթը գրում է. «Ալիևը հետևում էր դեպքերի զարգացմանը Նախիջևանից»: Նեյմաթ Փանահլին ասում է, որ Խոջալուի ցեղասպանության նախօրեին նա դիմեց Ալիևին, որն այն ժամանակ Ադրբեջանի գերագույն խորհրդի պատգամավոր էր և Նախիջևանի ղեկավարն էր, խնդրանքով քայլեր ձեռնարկել ողբերգությունը կանխելու համար: Ալիևի պատասխանն էր. «Արյունահեղությունը մեր օգտին կլինի: Չարժե խառնվել դեպքերի զարգացմանը»:


Արիֆ Յունուսով

«Քաղաքը և նրա բնակիչները դարձան քաղաքական նպատակի զոհ: Այդ նպատակն էր չթողնել ազգային ճակատին հասնել իշխանության»:
(«Զերկալո», 1992, հուլիս)


Նախկին նախագահ Այազ Մութալլիբով

Շեշտելով, որ հայկական կողմը միջանցք էր թողել խաղաղ բնակիչների տարհանման համար, նա ասում է. «Ինչու պետք է նրանք կրակեին: Առավել ևս, երբ Աղդամի մոտակայքում բավականաչափ ուժեր կային մարդկանց օգնելու համար… Խոջալուի հարձակումը անակնկալ չէր, դրա մասին լավ գիտեին Բաքվում: Գիտեին նաև Ասկերանի միջանցքի մասին: Այն բացվել էր հայերի կողմից խաղաղ բնակիչներին տարհանելու նպատակով»:
(«Օգոնյոկ», համար 14-15, 1992)



Այլ նյութեր՝

Ռամիզ Ֆաթալլիյևի հարցազրույցը

«Ինձ հրամայեցին անմիջապես զեկուցագիր գրել և արձակուրդ վերցնել»

Ո՞վ է Մուստաֆաևը՝ հերոս թե կեղծարար

Անասուններին հասցրեցին տարհանել...

Ես նրանց հետ էի գնում

Այն, ինչ ցույց են տալիս, Խոջալուն չէ

Աննախադեպ զեղծարարութուննների և կեղծարարութունների ժամանակագրություն


Xocali.net կայքը ստեղծվել է «Այլատյացության կանխարգելման նախաձեռնության»
կողմից OpenArmenia.com ֆորումի մասնակիցների հետ համագոծակցությամբ:
Rambler's Top100 Goon Каталог сайтов
2010-2015 © Copyright     E-mail: info@xocali.net